Zoeken

VEER SCHELLEBELLE

Het dorp Schellebelle is een deelgemeente van Wichelen op de rechteroevers van de Schelde.
De gotische Sint-Jan-Onthoofdingskerk die tegenaan de Schelde staat, werd in de 17°-18° eeuw herbouwd. Aan de overkant van de Schelde liggen de Kalkense Meersen en het gehucht Den Aard.


Het veer zou aan het begin van de 13e eeuw ontstaan zijn tussen de beide oevers nadat de Scheldeloop gewijzigd was waardoor de landelijke wijk Aard van Schellebelle werd afgesneden. Het veer van Schellebelle is het meest opwaartse van de zeven veren op de Schelde en een van de oudste overzetten op de Schelde.
In 1798 werd het veer eigendom van de staat. Tot omstreeks 1955 werd er gebruik gemaakt van een houten pont de laatste houten pont werd in 1937 te Baasrode gemaakt. De nieuwe ijzeren veerpont gemaakt in 1955 bleef nog tot in 1966 in gebruik als een kettingpont. De oude veerdam op rechteroever verdween in 1982, bij dijkwerken.
Door de Sigmadijkwerken in 2010 op linkeroever is van de infrastructuur van de brede gekasseide veerstoep waarlangs men vroeger met paard en kar op en af de veerpont kon rijden niets over. Op de beide oevers zijn twee nieuwe vlotsteigers gebouwd door Waterwegen en Zeekanaal NV.
Het voetveer is nu druk bezocht door mensen die een dagje uit zijn, voornamelijk wandelaars en fietsers,  het veer van Schellebelle is een uitzondering van de veren, waar alle veren een klokvaste uurregeling hebben, werkt het veer van Schellebelle op een belsignaal. Het volstaat even de bel te luiden en  de veerman komt opdagen om u van dienst te zijn.


Schellebelle   01     
           De bel en de windas op de rechteroever kant Schellebelle.

            
Schellebelle   02       

    De bel op de linkeroever kant Aard, op de achtergrond de Sint-Jan-Onthoofdingskerk.

Schellebelle   03


Het monument van de laatste ijzeren overzetschuit van het veer van Schellebelle, geschonken door de Afdeling Zeeschelde, aan de gemeente Schellebelle. Met deze laatste ijzeren veerboot verdwijnt een nostalgische periode waarbij de veerman met spierkracht door middel van riemen over de Schelde heen en weer vaarde.  


Schellebelle   04

 Met de huidige veerboot treed een nieuw tijdperk in.

 

 

Veerponten van het veer van Schellebelle, door de loop der eeuwen heen.

 

In een document van 1372 is reeds sprake van een veerpont te Schellebelle.
In 1576 behoorde de pont toe aan de heer van Westmalle en Servaas Van Noorde.
In 1688 geeft een zekere Vermeulen opdracht tot het maken van een nieuwe pont.
Bij de verpachting 1727 is ook sprake van een pont.
Als François Lalemant in 1791 de pacht begint is sprake van een pont met deuren.
In 1804 werd de pont met deuren geschat op 1.130 Fr. maar deze verkeerde niet in allerbeste staat.
Op 1840 juni wordt bij overname een schatting van de pont gemaakt op 1.260 Fr.
Bij de verpachting van 1895 aan de veerman  J. Van de Velde, is sprake van een pont van 12,10 meter x 3,40 meter en een schuit van 6,50 meter x 2 meter + een ketting van 70 meter.
In 1920 werd een nieuwe pont door Bruggen en Weggen geleverd aan het veer van Schellebelle
Kostprijs 20.000 Fr.


Pont voor het veer van Schellebelle van 1937

 

De nieuwe pont werd gebouwd in opdracht door Het Bestuur van Bruggen en Wegen.
Bij de aanbesteding op 9 april 1937, is de laagst biedende de scheepsbouwer uit Baasrode, Gaston en André Van Damme, deze mag de pont bouwen voor de forfaitaire som van vier en zeventig duizend negen honderd frank 74.900 fr.
(2) De Brandt uit Dendermonde 75.000 fr.
(3) Borremans uit Hamme 75.100 fr.
De raming was voorzien op 30.000 fr. het bedrag der raming was gesteund op de prijs van de bestaande pont die nieuw werd geleverd in 1920 en koste toen 20.000 fr., alsook op de nieuwe pont van Baasrode van 1935, maar deze was merkelijk veel kleiner en koste 14.000 fr. (zie veer Baasrode). Om de prijs te drukken zouden bepaalde stukken van de pont van 1920 worden gebruikt dit voor een vermindering van 8.925 fr. =  65.975 fr. nieuwe prijs ponton, bij dit bedrag zijn nog voor 2.165,14 fr. bijkomende werken uitgevoerd, de ponton koste in totaal 68.140 fr.
Volgens het bestek moesten de planken gezaagd zijn uit geteerde bomen  sommige planken hadden een lengte van 7 meter en enkele van 11 meter en van 0,30 m. breed voor de zijde en zonder spint en minstens twee maanden gedroog. (spint is het zachte hout dat zich in de stam bevindt tussen het kernhout en de barst)

Aanvang van de werken 1 mei 1937 de pont dient te worden geleverd binnen de 50 werkdagen, gezien het hout nog diende te worden gezaagd en gedroogd, vroeg de scheepsbouwer uit Baasrode twee maanden uitstel.
De pont is gemaakt in inlandse eik, uitgaande de bovenvloer welke van rode noorse den is.
Al de voegen zijn met 3 draden gekalefaterd en gebreeuwd, het hout is met drie lagen scheepsteer of noorse teer, geteerd over de ganse oppervlakte van de ponton en wordt voorzien van de opschrift “Schellebelle-Veer”.
Vooraleer de aflevering werd de pont op maandag 25 oktober belast tot wanneer de eikenbalken nog 0,10 m boven water uitstaken en dit gedurende een periode van twee uur, nadien werd de pont grondig en nauwkeurig nagezien of geen vervorming of gebreken waren opgetreden, volgens de opzichter Baeten, van Bruggen en Wegen, heeft de pont geen gebreken en is deze goedgekeurd voor aflevering.
                             

Schellebelle   05

 De veerpont van 1937

 

Schellebelle   06
                           Authentiek schaalmodel 1/20 van de veerpont van 1937.

Pont afgeleverd aan de veerman, Urbain Praet, te Schellebelle op 28 oktober 1937 door de firma G.&A. Van Damme uit Baasrode, voorzien van alle toebehoren, twee kettingen van 0,012m diameter en 12 m lengte, twee schippersbomen van 7.00 m. lente met ijzeren haken.
De pont werd volledig betaald op  6 december 1937 zijnde 68.140,14 fr.
De pont was is in 1952 aan grote herstelling toe en de kosten vielen groter uit dan voorzien, door de stormvloed van 1 februari 1953 (De grote watersnoodramp in België en  Nederland) was de pont onbruikbaar geworden, de kosten waren zo groot dat besloten werd een nieuwe pont te bouwen.
Voor meer details zie modelbouw kettingveerpont.
             

 
Schellebelle   07                
De veerpont van  1954 voor Schellebelle

 

De veerpont werd gebouwd bij Chantier Naval et Ateliers de Construction de Hemiksem in 1954, voor de prijs van 238.700 Fr. De firma Herbosch, kreeg de opdracht op 19 oktober 1954 om de veerpont te verslepen  voor aflevering naar Schellebelle, wegens waterslag ten gevolge van ruw weder is de veerpont op 70 meter van de overzetdienst te Temse gezonken.
De pont is gelicht en terug gebracht naar de scheepwerf van Hemiksem, daar zijn de nodige herstellingen en werken uitgevoerd om de pont terug in orde te brengen, deze werken waren voltooid op 30 oktober 1954 en de pont zou geleverd zijn op 6 december 1954 te Schellebelle.
Tot 1966 heeft de pont dienst gedaan aan het veer van Schellebelle.
Nadien heeft ze tot 1985 dienst gedaan op de Moervaart te Mendonk.
Ze werd verkocht aan een aannemer van waterwerken uit Baasrode, en deed nog enkele jaren dienst als werkpont, nadien belande de veerpont in Baasrode, de Baasroodse Watersport Vereniging heeft deze gekocht en omgebouwd als drijvend droogdok.

Schellebelle   08

                  De pont aan de Baasroodse Watersport Vereniging in de winter van 1997.

 

Na 53 jaar dienst als veerpont, werkpont en droogdok werd in 2008 de veerpont door werklieden van de aannemer waterwerken PVBA. De Bruyne, op de terreinen van de vroegere aannemer waterwerken De Blende te Grembergen, in stukken gebrand en als schroot verkocht.

Kettingveerpont

De kettingpont is een vaartuig welke langs een over het water gespannen ketting voortbewogen  werd, met de windas kan de ketting worden gespannen en gelost om de schepen er overheen te laten varen. De veerpont mag slechts de Schelde oversteken als de veerman is van gewist, dat hij zonder gevaar kan oversteken, de scheepvaart heeft steeds voorrang op de veerpont.
Met een speciale techniek kon de veerman de pont langs de ketting naar de overzijde trekken een helpende hand van de veergebruikers was steeds nodig.
Over het veer van Schellebelle is in 2003 door de auteur Adolph Uyttenhove, een prachtig boek verschenen  “HEEN en WEER”

HEEN en WEER 

                                             
Geraadpleegde literatuur:
Wij en het Water
Heen en Weer
Dank aan, Zeeschelde Dendermonde
Paul Piron

Foto's