Zoeken

Dendermonde - Baasrode Deel 5

 

VVW Dendermonde                                  Vlassenbroek                                     De Kramp                           DE BRANDT n.v.                     Veerdienst Baasrode - Kastel

 

Dendermonde is bekend door zijn Ros Beiaard, bereden door de vier legendarische Heemskinderen,
De vroegere minister van Landbouw en Openbare werken Léon De Bruyn (1888-1908) en burgemeester van Dendermonde, liet tussen 1896 en 1899 een nieuwe Scheldbrug en nieuwe Scheldekaai bouwen.
Tijdens WO-I lag Dendermonde als militair belangrijke stad in de frontlinie en werd grotendeels vernield.
Op 4 september 1914 vlucht het Belgisch leger de stad uit naar de L.O. en blazen achter zich de brug op.
In 1916 bouwden de Duitsers een andere houten ophaalbrug die in gebruik bleef tot in 1950.

Kaai van Dendermonde


  12
De brug gebouwd door de Duitsers


In 1978 werd het stedelijk havenbedrijf voorgoed opgedoekt het was voor de stad een stijgende verliespost. Door de bouw van twee vaste bruggen te Dendermonde, en Vlassenbroek, werd in 1974 de Zeehaven van Dendermonde opgeheven, waardoor ook langzaam de bedrijvigheid op de kade stilviel.


  34
De kade voor de instorting in 1981                                                                                                       De ingestorte kade op10 oktober 1985

56
Instorting 10 oktober                                                                                                                                       1985 De kade in 1985

78
De kade als parking in 2017



Denderbruggen


Tot in 1978 voeren de schepen nog door het centrum van Dendermonde, van en naar de Schelde.
De twee Denderbruggen werden gebouwd tussen 1937-1941 door Ateliers Métallurgie de Nivelles.

9 10
10/12/1984                                                                                                                                                          1985


  1112

11/03/1986                                                                                                                                                20/03/1986

Tussen 1985-1990 werden de spoorbrug en de baanbrug over de Dender Afgebroken.
De Dendermonding werd aangevuld tot tegen de Noordlaan en vanaf de Noordlaan, tot aan en met de Bogaerdbrug.

Tussen 1968 tot 1978 werd in de Sint-Onolfspolder een nieuwe Dendermonding met stuw en tijsluis met hefdeuren gerealiseerd.

1314
  Het nieuwe sluizencomplex op de Dender (foto’s 2017)


Met het verleggen van de nieuwe Dender buiten de stad, werden verschillende problemen opgelost.    
       a) Het waterafvoer van de Dender en het overstromingsgevaar bij stormtij op de Schelde.
       b) De Dender verdeelde de stad in twee waarbij de scheepvaart zorgde voor veel verkeersopstoppingen vooral door de beweegbare bruggen.

 

Scheldebruggen


De bouwen van de twee bruggen over de Schelde te Dendermonde werd aangevangen in 1935.
Het brugcomplex was begin mei 1940 nauwelijks volledig klaar en pas gedeeltelijk in dienst gesteld, op 10 mei 1940 werd door een vijandelijke bomaanval de bruggen zwaar beschadigd en enkele dagen nadien door het Belgisch leger bijna volledig opgeblazen.
De herbouwingswerken werden einde 1942 aangevat en op15 juli 1950 werd de nieuwe bruggen (baan en spoorbrug) over de Schelde in Dendermonde ingewijd door Minister van Openbare werken, M. COPPE.
Tussen 1988 en 1989 werden de Scheldebruggen definitief afgebroken.


  1516
De bouw van de brug in 1938                                                                                                     De vernielde brug in 1940


  1718

1970 De Scheldebrug in 1981

1920
1985 Afbraak van de bruggen in 1988

 

Brughuis of bedieningscabine


In het gebouw was de bediening ondergebracht van de beide beweegbare bruggen.
Opwaarts de bediening van de baanbrug, en afwaarts de bediening van de spoorbrug.
Naar verluid stond de N.M.B.S. erop dat de bediening totaal gescheiden zou gebeuren.
Daarom werd vlak naast elkaar twee quasi identieke bedieningsruimten gemaakt.
De twee ruimten mochten met elkaar niet rechtstreeks in verbinding staan.
In het begin werden de beide bedieningsruimten afzonderlijk bemand: de baanbrug door personeel van de Speciale Dienst der Zeeschelde,
en de spoorbrug door personeel van de N.M.B.S.
Pas later werden de beide bruggen bediend door de mensen van de Zeeschelde.
In 1995 bij de herstructurering van de Zeeschelde, met een schaalvergroting van de districten kreeg
het ganse gebouw definitief de bestemming districtsgebouw.
Het oude brughuis op linkeroever is in 2002 gerenoveerd, nu zijn daar de burelen van het district Boven Zeeschelde Durme, Waterwegen en Zeekanaal NV,
op 1 januari 2018 wordt Waterwegen en Zeekanaal NV, De Vlaamse Waterweg nv.

21 22
Het oude brughuis 1976                                                                                                           Het gerenoveerde brughuis (foto 2017)

  2324
Park aangelegd in 1960 door toenmalige Hoofdwachter F. D. Boom

 

VVW Dendermonde


Tussen het voornoemde bureel en de nieuwe brug, is de watersport vereniging VVW Dendermonde.


  2526
Het clubhuis van VVW Dendermonde De aanlegsteiger van de club

27 28
Foto’s 2017

29
“Onze Jef”

De rooiboot van VVW Dendermonde, “Onze Jef” bij de redding van het zinkend yacht “Kelly”,
op dinsdag 12 juli 1983, aan de scheldbrug in Dendermonde. Luc Tecqmenne, was toen voorzitter van VVW Dendermonde.
Een kleine geschiedenis van het ontstaan van V.V.W. Dendermonde.
Op 6 juli 1949 werd de eerste aanlegsteiger aangevraagd door de Dendermondse Watersportvereniging,
op 2 juni 1955 werd deze aanvraag weer ingetrokken. In 1968 werd door Van Vlemmeren Jozef, een vergunning aangevraagd voor het gebruik van staatsgrond voor de Watersportvereniging, op 7 mei 1974 werd een wijzigingsbesluit opgemaakt. Op 18 mei 1977 werd de toelating gegeven voor het aanleggen van een scheepshelling voor de vereniging voor Watersport Dendermonde, aan J. V. Vlemmeren.

L.O. De Vondelbeek


De Vondelbeek, dit station pompt het water in de Schelde. De Vondelbeek mondde oorspronkelijk uit in de Dender. Door de verplaatsing van de Dendermonding, moest de loop van de Vondelbeek omstreeks 1970 worden afgeleid naar de Schelde.


  3031
Pompstation Vondelbeek                                                                                                            De uitwatering Vondelbeek


  3233
Pompstation Vondelbeek 1978

Dendermondebrug en spoorwegbrug


  3435
De spoorbrug is niet geplaatst 1978                                                                                                                               28 maart 2002


3637
1978                                                                                                                                                       27 maart 2003


  3839

22 december 2015                                                                                                                                                      2017


Van 1973/1976 werd ter vervanging van de rolbasculebrug een nieuwere brug over de Schelde gebouwd, dit is de huidige brug die momenteel in gebruik is.
Het is de verbinding tussen Dendermonde en Grembergen, of de Rijksweg Dendermonde-Lokeren en de spoorweg Dendermonde-Lokeren.

 

R.O. H & VDM


Het bedrijf H & VDM, gespecialiseerd in het baggeren van sluizen, kaaien enz. door middel van een sleepboot met hark of ploeg.


  4041
1980                                                                                                                                                                      1985


  4243
1986                                                                                                                                                             2013
  4445
2017                                                                                                                                                        2017

De “kille”vandaar de naam Killeweg, was vroeger een zwak punt bij elke giertij liep de ganse omgeving onder water, ook het bedrijf van Haek & Van De Meerssche. Op de kruising van de Killeweg en de dijk naar Vlassenbroek werd in 1985 een gans nieuw complex opgericht met werkhuis en bureaus.
Voor meer over dit bedrijf, zie Killeweg H & VDM.

Zeescouts Killeweg


  464748
1985                                                                                             1994                                                                                                        1994

De zeescouts onder leiding van de voorzitter Verberckmoes, waren in het jaar 1964 reeds actief in het jeugdwerk en met als thuishaven rechteroever, “Killeweg” Dendermonde. Op woensdag 19 augustus 1993 werd door een brand het lokaal en alle bezittingen volledig vernield.
In 1994 werden nog verschillende legerbarakken ter beschikking gesteld, maar tevergeefs.
Nadien verdween langzaam, de zeescouts uit Dendermonde.

Vlassenbroek

Vlassenbroekbrug
N41  Dendermonde SintNiklaas


  4950
Bouwen brug 1977                                                                                                                                                  L.O. 1983


  5152
De meerpalen Lang Rek Killeweg                                                                                                      Afstand vanaf de sluis Merelbeke


5354
De brug gezien vanaf L.O. Grembergen 27 maart 2003

Vlassenbroekbrug gebouwd in 1977, is de laatste brug tot Temse. Ze vormt de verbinding over de Schelde tussen de regio’s Dendermonde,
Mechelen, Brussel en met het Waasland.

R.O. Vlassenbroek


Tegen de Scheldedijk aan, vinden we het kerkje van Vlassenbroek (Baasrode – Dendermonde). Niettegenstaande de kerk op een zandduin gebouwd is,
ligt ze slechts op 3 m TAW.
Vlassenbroek heeft al heel wat te lijden gehad tijdens de overstromingen 1953.
De gotische SintGertrudiskerk van de 17de eeuw en het omliggend landschap en het kerkhof zijn beschermd. Vlassenbroek is reeds tientallen jaren een uitgelezen plekje voor kunstschilders en fotografen.


  5556
  575859
  606162
Foto’s overstroming 1953 Vlassenbroek


  636465
  666768
De drie bekendste horecazaken aan de kerk van Vlassenbroek, met kerkhof en het kleuterschooltje.

 

De polder van Vlassenbroek


De Vlassenbroekse polders (RO) zijn een ongeveer 300 ha groot polders natuurgebied, waarvan 50 versnipperde ha beheerd worden door de Wielewaal. Dit gebied biedt een verscheidenheid aan structuren, gaande van plassen over moerassen naar minder vochtige gronden met een zeer gevarieerde plantengroei en vogelpopulatie. In de bloeitijd kun je in de april – mei de spindotterbloemen in de Vlassenbroekse schorren waarnemen.

69

De spindotterbloem

 

HET SIGMAPLAN


  707172
  737475
  767778
Werken tijdens de realisatie van het overstromingsgebied Vlassenbroek

De realisatie van het verstromingsgebied Vlassenbroek, moet straks de omgeving rond Dendermonde, beschermen tegen overstromingen.
Voor meer over het Sigmaplan: www.sigmaplan.be

 

Uiterdijken


Op de RO loopt langs de Schelde een lagere zomerdijk met daarachter een maïsveld. De Sigmadijk (ringdijk) met bovenop het fietspad loopt verder van de Schelde. Zo'n gebied wordt ook uiterdijk genoemd. Dit gecontroleerd overstromingsgebied (GOG) heeft een oppervlakte van 11 ha (lengte overloopdijk 1.050m en kruinpeiloverloopdijk 6,7m).
In 1992 al werd de grond onteigend (gebied met de hoogste bescherming (Reservaatgebied op het gewestplan, bovendien een vogelrichtlijngebied). Voeger was het een hooiland, nu wordt mais geteeld.


  79
Herstelling van de dijk van de Uiterdijken, na zware stormtij (foto 9 april 2002), op de achtergrond de kil van Moerzeke.

 

 

De Kramp (De Cramp)


Op de kaart is de Kramp getekend als een uitgesproken lus in de Scheldeloop. Bij de schippers is de meander van de Kramp goed gekend. Door de sterke stroming en de draaikolken moet er heel behoedzaam gemanoeuvreerd worden.


  8081
05 mei 2013                                                                                                                   31 juli 2017

De Kramp gezien vanaf de dijk van Vlassenbroek.

 

Het omsloten gebied "De Cramp" is 9 ha groot (Vogelbescherming Vlaanderen vzw, 7 ha eigendom, 2 ha beheer) en is een erkend natuurreservaat. Cramp is de historische benaming.
Vroeger was De Cramp 10 ha groot en was het de 10de wijk van Moerzeke. Door de bedijking heeft De Cramp eeuwenlang zijn vorm behouden. Op een kaart uit 1571 staat De Cramp reeds vermeld. Van zo'n oude naam is de oorsprong moeilijk te achterhalen. "Cramp" zou in verband gebracht kunnen worden met "crampe" wat buil op het hoofd betekende, denk maar aan de vorm van De Cramp.
Een andere mogelijke verklaring kan gevonden worden in het werkwoord "crammen": dit was het versterken van de dijk met stromatten die vastgezet werden met spijkers of krammen.
Tot in de jaren '50 werd dit gebied gebruikt als landbouwgrond, weide en akker. Door het sliblaagje dat elke winter afgezet werd op de bodem was deze grond zeer vruchtbaar. Na de tweede WO veranderde het gebruik van De Cramp grondig. De hooiweiden en akkers werden langzaam vervangen door grienden, wilgenaanplantingen. In de jaren '50 is de zomerdijk die De Cramp omsloot, weggespoeld en niet hersteld. Het schor evolueerden tot begroeiing van vooral wilgen (vloedbos), behalve op twee plaatsen die als rietschor worden beheerd. Bij laag water vinden we hier prachtige zandbanken terug.

 


Pompstation Vlassenbroek


De Vlassenbroekse polders met hun Canadapopulieren en hun talrijke afwateringsgrachten lopen door tot Baasrode. Net voor we aan Baasrode komen, zorgt een pompgemaal ervoor dat de polders ook bij hoog tij kunnen afwateren. Via de Vlassenbroekse Polders komt ook het gezuiverde rioolwater van de RWZI van Dendermonde in de Schelde.


  8283
15 feb. 2002                                                                                                                                            26 mei 2015

 

Grembergen (Dendermonde)


Op de LO vinden we "het Groot Schoor", een erkend natuurreservaat van 9,5 ha eigendom van de stad Dendermonde en beheerd door Natuurreservaten vzw. Dit gebied wordt gedeeltelijk beheerd als rietschor, daarvoor wordt er regelmatig gemaaid. Op die manier krijgen de wilgen geen kans om uit te groeien en blijft de rietveld bewaard.

 

L.O. Ter KIlle


Op de LO ligt Ter Killen (Kille van Grembergen) met tegen de Schelde aan de Hoeve ter Killen. De kolenhandelaar werd vroeger bevoorraad per schip. Ter hoogte van deze geul mondt de Vliet uit. Vliet is een benaming die regelmatig voorkomt voor waterlopen langs de Schelde.


  8485
  8687
De woning en de schuur is in december 2010 afgebroken. (foto’s 3 juni 2010)

 

L.O. De Roggeman


Net stroomafwaarts van deze kil (LO) ligt achter de Sigmadijk een oude Scheldemeander die volledig afgesloten is van de Schelde. Deze bochtafsnijding is zeker vóór 1550 gebeurd. Hoe de afsnijding is gebeurd, werd nog niet onderzocht. Het gebied heet de Roggeman. 40 ha. het is een echte trekpleister voor vele vogelsoorten en is in het beheerd door Het Agentschap Water en Bos.


  8889
4 juni 2017                                                                                                                                             4 juni 2017


De dijk van de Roggeman aan de Kil van Moerzeke en aan de Waterleiding.

 

L.O. De kil van Moerzeke


Net voor de S-vormige meander, voor de eerste bocht naar rechts ligt opnieuw een kil,
momenteel in gebruik als jachthaventje. Vroeger werden hier eveneens kleine schepen gebouwd.
In de kil zijn verschillende werken uitgevoerd, bouwen kaaimuur 1897-1912, aanpassen dijk aan
de kil in 1937 en 1963 en in 1968/69 werden ook dijkwerken uitgevoerd door.
De laatste grote werken in de kil werden uitgevoerd 1984/1985 door de aannemer De Wilde L


  9091
De kil van Moerzeke of ”Moese Kil”, voor de werken in 1982


  9293
Verbouwen kil van Moerzeke 1985


  9495
2002                                                                                                                                             2005

97  96
2015                                                                                                                                                       2017

9899
   2017                                                                                                                                                     2017


Van 1976 tot 1990 was “Stokota” een keteslagerij en gevestigd aan de Kil Van Moerzeke, nadien verhuisde het bedrijf naar Lokeren.
De vroegere gebouwen zijn nu gerenoveerd tot 20 unieke luxe appartementen.

 

L.O.Kastel

Gehucht van Moerzeke, een deelgemeente van Hamme, omsloten door de armen van de Schelde.
De toren van de Sint Jozefkerk, is vanuit alle richtingen te bewonderen. Het centrum van Kastel is omringd door serres voor groenteteelt.
Kastel, ook gekend door het veer van (Baasrode–Kastel).
Vroeger reed een stoomtram tussen Antwerpen en het veer van Kastel, de tramlijn was in gebruik van 1910 tot 1941.

Tramstraat
Na het afschuiven van de dijktalud aan de Tramstraat in 1988, werden de woningen langsheen de
dijk onteigend en in 1991 afgebroken, waaronder ook het café “Groenendijk”.


  100101
Oprit dijk Tramstraat (Café Groenendijk) 1990                                                                                        Oprit voor dijkwerken 21 maart 1997


  102103
Oprit naar het veer 21 maart 1997                                                                                                                                 29 juli 2013


  104105
De Tramstraat 2015                                                                                                        Baasrodeveerstraat 2015

 

DE BRANDT nv


Net stroomopwaarts van de veerdienst van Baasrode-Kastel, maakt de dijkweg plaats voor bedrijfsterreinen. Het bekendste bedrijf is NV De Brandt, gespecialiseerd in waterbouwwerken bouwkunde, kraanverhuur en zandhandel. Dit terrein was vroeger een scheepswerf van de
familie Van Damme uit Baasrode.
Het bedrijf is ontstaan na de zware overstromingen van 1928 door kleine grondwerken en het herstellen van dijken, in het benedenscheldebekken,
(het Vlaamse deel van het stroomgebied, tijgevoelige rivieren, Zeeschelde, Durme en Rupel.)
Na de overstroming van 1953 waarbij de streek zwaar getroffen werd, breidt het bedrijf zich uit tot een van de grootste waterbouwbedrijven aangaande het dichten van bressen in dijken.
Nadien is het bedrijf geëvolueerd naar burgerlijke waterbouwkunde, zoals onderhoud van rivieren en kanalen, baggerwerken, sluizen, kaaimuren en onderhoudswerken.
In 1991 begon het bedrijf in bouwondernemingen, in 2002 het verhuren van telescopische kranen en in 2007 begonnen in zandhandel.
De Brandt nv, is een familiebedrijf waar vader, moeder en hun 3 kinderen het aannemingsbedrijf runnen.


  106107
De kaai van De Brandt nv in 1978 en 1982


  108109

De nieuwe kaai is gebouwd in 1983. (foto 1985) en foto van 1999 (Veerboot Zijpe)


Op 6 juli 1988 voer de Zijpe zijn laatste veerdienst naar Schouwen-Duiveland.
In 1990 werd de Zijpe aangekocht door De Brandt nv, met de bedoeling te gaan varen voor het veer tussen Kruibeke en Hoboken. Van het veer kwam niets terecht, nadien verhuisde de veerboot naar de Kattendijkedok te Antwerpen, in 2008 is de veerboot daar gezonken. De firma Hye uit Burcht, heeft de veerboot geborgen en nadien voor schroot verkocht aan een scheepssloper uit Hoboken.


  110111
De kaai De Brandt nv 2013 en 2014


  112113
De “DE WIND” in zijn thuishaven aan de kaai te Baasrode, op 10 juli 2002.


En op 25 april 1996 het slaan van buispalen aan het veer van Driegoten.
Deze firma bezit ook nog andere werkschepen.


  114115
Noordwest ter hoogt van de Waterleiding Vlassenbroek 25 nov 2013


  116117
Nicole aan de kaai te Baasrode 25 november 2013


  118119
DB17 in de winter van 1997 en te Zele 16 sept 2013


  120121
De “CAROLINE” geladen met zand aan het veer van Mariekerke, 25 november 2013.
De sleper “ELKE” aan het veer van Schellebelle 2005.


  122123
De sleper “MAUD” opwaarts het veer van Sint-Amands, 11 september 2015.
“DB17” en “NOORD WEST” aan de kaai in Baasrode, 24 juli 2014.
De firma bezit ook nog verschillende andere werkpontons.

 

Veerdienst tussen Baasrode (RO) en Kastel (LO)

De veerdienst tussen Baasrode (RO) en Kastel (LO) bestond reeds in de zeer vroege Middeleeuwen (vermeld in 1296), volgens sommige bronnen zelfs al sinds de Romeinse tijd. In de Spaanse tijd (rond 1600) verhuisde het veer meer stroomafwaarts naar de Briel. Later kwam het veer terug naar Baasrode op de plaats waar het nu nog gevestigd is. Dit veer werd druk gebruikt want veel mensen van Moerzeke en Kastel kwamen in Baasrode werken.


124   125
5 september 2012                                                                                                                          24 juli 2014


  126127
26 mei 2015                                                                                                                                     4 juni 2017

Nu zijn de veren vooral toeristisch. Veel fietsers en wandelaars maken er gebruik van.
De plaats van de veerdienst is aan Baasroodse kant gemakkelijk te herkennen, ze ligt
ter hoogte van de kerk, die vlak langs de Schelde ligt.

Meer over Baasrode – Mariekerke, in deel 6, in volgend aflevering.

Paul P.